Tag Archives: Viktor Eberhard Gräbner

Doorbraakpoging verkenningseenheid 9e SS Pantserdivisie uit “A Bridge Too Far”

1 Jun

Deze scene uit de film “A Bridge Too Far” heeft een heel grote indruk op mij gemaakt. Ik zag deze film toen ik nog jong was en deze door de AVRO werd uitgezonden. Om de een of andere reden heeft de Slag om Arnhem mij altijd gefascineerd.

Jaren later, door het lezen van meerdere boeken, behalve natuurlijk “Een Brug Te Ver” van Cornelius Ryan, maar vooral “Een andere blik op de Slag om Arnhem: De snelle Duitse reactie” van Peter Berends en “It never snows in September” van Robert J. Kershaw, leerde ik wat er werkelijk gebeurde op 18 september 1944 op de Rijnbrug bij Arnhem.

In tegenstelling tot wat deze scene laat zien, duurde deze slag geen 5 minuten, maar ruim 4 uur. De aanval begon omstreeks 9 uur, toen de colonne bestaand uit gepantserde personeelsvoertuigen, verkenningsvoertuigen en halftracks, de zuidelijke oprit opreden.

De Britse Airbornes bij de Rijnbrug, onder commando van Luitenant Kolonel John Frost, waren in het begin verrast, en de eerste voertuigen van het type SdKfz 234 “Puma” reed nagenoeg ongehinderd de brug over, zigzaggend tussen de door de para’s gelegde mijnengordel.

Luitenant Kolonel John Frost

De volgende voertuigen ging het slechter af. Een van de 6 wielige wagens reed op een mijn en verloor en wiel, waardoor het tot stilstand kwam. De para’s, ondertussen hersteld van de verrassing, nam de colonne onder vuur. Vooral de halftracks, types SdKfz 250 en 251, werden genadeloos geraakt. Deze halftracks hadden allen een open bovenkant, waardoor granaten en ander vuur redelijk eenvoudig in de voertuigen kon worden geplaatst.

Een Sd. Kfz 250 op de Dreijenseweg

Een Sd. Kfz 250 op de Dreijenseweg

De echte hel brak los toen naast het vuur door para’s bij de brug, van beide kanten van de noordelijke oprit, ook goed gecoördineerd vuur met 75mm houwitsers doel ging treffen op de colonne.

Één van de bestuurders van een halftrack werd geraakt, en in paniek zette hij zijn voertuig in zijn achteruit, maar werd hierdoor door een achterop komende 2e halftrack geramd, en raakte onwrikbaar met elkaar verstrengeld. Wanhopige SS-soldaten probeerden uit de voertuigen te vluchten maar werden door de para’s neergemaaid.

Inmiddels was de commandant van de verkenningseenheid, Hauptsturmführer Viktor Everhard Gräbner, om het leven gekomen. Hij reed in een buitgemaakte Britse Humber verkenningswagen. Deze is na de slag terug gevonden en naar de stad gesleept. Van Gräbner zelf is nooit meer iets vernomen.

Hauptsturmfüher Viktor Eberhard Gräbner

Terwijl om hen heen aan alle kanten explosies en mitrailleurvuur knalde, was het voor de overgebleven Duitsers niet meer duidelijk wat te doen, de ene wilde naar het noorden, de andere naar het op dat moment veiligere zuiden. Tussen twijfel en wanhoop poogden groepen soldaten met hun voertuigen alsnog door te breken, wachtend tot het vuur van voorgaande uitgeschakelde wagens ver genoeg doofde om tenminste te kunnen zien waarheen ze konden manoeuvreren. Niet alleen moesten ze nu vijandelijk vuur ontwijken, maar de brug lag inmiddels bezaaid met brandende wrakken, dode en gewonde kameraden en de mijnen van de para’s.

Met de moed der wanhoop daverden groepjes voertuigen de brug op, om onthaald te worden op een vernietigend spervuur van de Britten. Van de 22 pantservoertuigen waarover de verkenningseenheid van de 9e SS Pantserdivisie “Hohenstaufen” om 9 uur beschikte, bleven er uiteindelijk in de middag 12 brandend achter op en bij de noordelijke oprit van de brug. Enkele van de voertuigen stortten tijdens het gevecht door de vangrails en van de brug af, 1 ramde zelfs de bij de brug gelegen school. De enige nog nagenoeg volledig uitgeruste eenheid van de 9e SS Pantserdivisie was nu bijna totaal vernietigd, zijn commandant, die een dag eerder nog het Ridderkruis ontvangen had, was gesneuveld.

Een Brits Spitfire verkenningstoestel heeft nadien foto’s genomen van de brug:

Wrakken van de 9e SS verkenningseenheid op de Rijnbrug

Wrakken van de 9e SS verkenningseenheid op de Rijnbrug

Wrakken van de 9e SS verkenningseenheid op de Rijnbrug

Na de slag heeft de Duitse soldaat Karl Heinz Kracht foto’s genomen op de brug:

Wrakken 9e SS verkenningseenheid, na de Slag om Arnhem

Wrakken van de 9e SS verkenningseenheid, na de Slag om Arnhem

SdKfz 250 van de 9e SS verkenningseenheid bij de zgn. Rode School te Arnhem

Advertenties
%d bloggers liken dit: